Khởi kiện chia di sản thừa kế

Gia đình em có một thửa đất do ông bà nội để lại nhưng chưa kịp làm thủ tục sang tên thì ông nội mất, sau đó bố em mất và bà nội cũng mất. Hiện nay, một số anh chị em của bố em lợi dụng việc này để chiếm đất và xây nhà trên phần đất ao mà gia đình em đang quản lý, sử dụng. Bố mẹ em đã xây nhà và sinh sống ổn định cùng ông bà trên thửa đất này từ năm 2002 đến nay. Em không hiểu nhiều về pháp luật đất đai nên muốn hỏi trường hợp này gia đình em có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình hay không, nếu đưa vụ việc ra Tòa án thì sẽ được giải quyết như thế nào.

Đây là dạng tranh chấp khá phổ biến liên quan đến quyền sử dụng đất và di sản thừa kế. Để xác định gia đình bạn có quyền đối với thửa đất hay không và hướng giải quyết phù hợp cần làm rõ các yếu tố về nguồn gốc thửa đất, quá trình sử dụng thực tế cũng như quy định về hàng thừa kế giữa các thành viên trong gia đình.

Thửa đất là tài sản do ông bà nội bạn để lại và chưa thực hiện việc sang tên, nếu ông bà nội không để lại di chúc thì di sản này sẽ chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật quy định tại Điều 651 BLDS 2015.

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Trường hợp bố bạn là người thuộc hàng thừa kế của ông bà , bố mất sau ông nội và cùng thời điểm với bà nội quyền lợi đó được chuyển giao cho những người thừa kế của bố theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, việc bố mẹ bạn cùng ông bà sinh sống, quản lý và sử dụng ổn định thửa đất từ năm 2002 đến nay là tình tiết quan trọng để chứng minh quá trình quản lý, sử dụng thực tế đối với thửa đất đang tranh chấp. Việc các cô, chú, bác tự ý chiếm giữ hoặc xây dựng công trình trên phần đất ao đang có tranh chấp là không phù hợp với quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp chia thừa kế

Điều 623 BLDS 2015 quy định thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Tại Điều 186 BLTTDS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (sau đây gọi chung là người khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Do đó, nếu các thành viên không thể tự thỏa thuận được với nhau, gia đình bạn có thể khởi kiện tại TAND có thẩm quyền để yêu cầu: Xác định di sản thừa kế do ông bà để lại, xác định những người có quyền hưởng di sản và phân chia theo quy định pháp luật. Đồng thời buộc những người đang chiếm giữ, sử dụng hoặc xây dựng trái phép trên phần đất tranh chấp chấm dứt hành vi xâm phạm, trả lại phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình bạn nếu có căn cứ về hành vi vi phạm.

Trước khi khởi kiện có thể hoà giải tại UBND xã phường ( tuy nhiên không bắt buộc đối với chia di sản thừa kế)

Khi giải quyết vụ án, Tòa án sẽ xem xét toàn diện các tài liệu, chứng cứ như GCNQSDĐ, hồ sơ địa chính, giấy tờ về nguồn gốc thửa đất, các giấy tờ thông tin cá nhân, tài liệu chứng minh quá trình quản lý, sử dụng đất để xác định quyền lợi của từng người. Vì vậy, gia đình có thể khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Công ty Luật TNHH Đức An cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý, đại diện ngoài tố tụng, tham gia tố tụng và giải quyết tranh chấp đất đai, thừa kế theo quy định pháp luật.

Công ty luật TNHH Đức An

VĂN PHÒNG GIAO DỊCH: Số 64b, phố Nguyễn Viết Xuân, phường Phương Liệt, Hà Nội

Giám đốc Luật sư Phạm Thị Bích Hảo

Liên hệ luật sư 090 220 1233

Web: www.luatducan.vn